"GIZA ESKUBIDEEN ALDEKO SORMENA: KARTEL-POLITIKOAK" ERAKUSKETA

(Oświęcim 2024 – Gernika-Lumo 2026)

Alemaniako Alderdi Jeltzale Sozialista (NSDAP) boterera igotzeak kontzentrazio-esparruak ezartzeko ideia diabolikoa sortu zuen. “Izuaren laborategi” horiek “heriotza- eta tormentu-laborategi” bihurtu ziren denborarekin. Auschwitz (Polonia) kontzentrazio-esparru handiena izan zen, eta, ondorioz, izuaren eta sarraskiaren sinbolo unibertsal bihurtu da.

Hainbat hamarkadatan, diziplina akademiko guztietako akademikoek sarraski-eremu horren historia ikertu dute, eta funtsezko galdera honi erantzun nahi izan diote: zergatik izan zen posible? Berriro ere gerta liteke?

Arteak ere, sormenaren adierazpen gisa, diziplina guztietatik landu du gaia, kartelak barne. Ideia politikoek jarraitzaileak erakartzeko eta gertaera historikoen aurrean dauden jarrerak zabaltzeko bitartekoa aurkituko dute kartelean.

Kartel politikoa, oro har, irudi zirraragarri batek eta sinesgarri eta gogoratzeko erraza den testu edo eslogan batek osatzen dute. XIX. mendearen amaieran sortu zen, eta lehen Mundu Gerran gorakada betean egon zen, propaganda-bitarteko eraginkorra zela erakutsiz. Kartelaren ospea nabarmen murriztu den arren aro digitalean, politikoki konprometituta dauden artistek komunikazio artistiko modu hori erabili dute etengabe bakearen alde ahalegintzeko premiari eta munduak dituen gatazka armatuak amaitzeko premiari buruzko gogoetak adierazteko, adierazpen-askatasunik ez dagoela aldarrikatzeko eta emakumeen eskubide-berdintasunaren aldeko borroka erreklamatzeko.

2004. urtean, Leszek Szuster, International Youth Meeting Centre in Oświęcim /Auschwitz Foundation (IYMC) delakoaren zuzendariak, eta Paween Warchoen artistak, INTERNATIONAL SOCIO-POLITICAL POSTER BIENNALE jarri zuten abian. Ekimen hori IYMCren proiektu garrantzitsu eta ospetsuenetako bat da, eta, hala, kartel politikoaren erreferentea den kultura-zentro garrantzitsua bilakatu  da.

Biennaleko 10. edizioan mundu osoko 24 herrialdetako 207 artista aurkeztu ziren. Guztira, 481 kartel aurkeztu ziren, eta epaimahaiak 80 hautatu zituen.

Erakusketa honetan, 2024ko Biennalean aurkeztutako eta saritutako lanak jasotzen dira, eta agerian uzten da Oświęcim eta Gernikaren arteko lotura. Bi hiriek 2025eko apirilean ‘ADISKIDETASUN-AKORDIOA’ gauzatu zuten, «herrien arteko bakearen, memoriaren eta errespetuaren» izenean, «memoria historikoa elkar ulertzeko eta bakerako zubi bihurtzeko» helburuarekin.